Strona Główna Strona Główna
Ćwiczenia żołnierzy rezerwy

I.    Podstawowe definicje z zakresu odbywania ćwiczeń wojskowych przez żołnierzy rezerwy:

a/ żołnierz rezerwy – osoba, która złożyła przysięgę wojskową i została przeniesiona do rezerwy po zwolnieniu z czynnej służby wojskowej, w tym z zawodowej służby wojskowej lub służby kandydackiej, jeżeli w dalszym ciągu podlega obowiązkowi służby wojskowej;
b/ kadra rezerwy – oficerowie (w tym podchorążowie rezerwy ze zdanym egzaminem na oficera) i podoficerowie rezerwy (w tym podchorążowie rezerwy, którzy nie zdali egzaminu na oficera, a posiadają stopień podoficerski);
c/ osoba przeniesiona do rezerwy niebędąca żołnierzem rezerwy – osoba podlegająca obowiązkowi odbycia zasadniczej służby wojskowej, niepowołana do jej odbycia i przeniesiona do rezerwy;
d/ przydział mobilizacyjny – imienne wyznaczenie w czasie pokoju żołnierza czynnej służby wojskowej lub żołnierza rezerwy, zgodnie z posiadaną przez niego specjalnością lub kwalifikacjami zawodowymi, na stanowisko służbowe lub do pełnienia funkcji wojskowych, które są określone w etacie jednostki wojskowej i występują w czasie wojny;
e/ przydział kryzysowy – wyznaczenie (w formie karty przydziału kryzysowego) żołnierza – ochotnika – na stanowisko służbowe określone w etacie jednostki wojskowej, na podstawie zawartego kontraktu, na którym będzie pełnił czynną służbę wojskową w ramach Narodowych Sił Rezerwowych;
f/  żołnierz w czynnej służbie wojskowej to odbywający lub pełniący:
- zasadniczą służbę wojskową;
- przeszkolenie wojskowe;
- ćwiczenia wojskowe;
- służbę przygotowawczą;
- okresową służbę wojskową;
- służbę wojskową w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny.

II.    Rodzaje i czas trwania ćwiczeń wojskowych.

1. Ze względu na czas trwania ćwiczenia wojskowe dzielą się na następujące rodzaje:
a/ jednodniowe,
b/ krótkotrwałe – trwające od 2 do 30 dni,
c/ długotrwałe – trwające od 31 do 90 dni,
d/ rotacyjne – trwające łącznie do 30 dni odbywane z przerwami w określonych dniach
w ciągu danego roku kalendarzowego.

Na jednodniowe ćwiczenia wojskowe żołnierze rezerwy mogą być powołani nie więcej niż trzy razy w roku, a na pozostałe – raz w roku kalendarzowym.

2. Czas trwania ćwiczeń wojskowych nie może przekraczać jednorazowo lub łącznie dziewięćdziesięciu dni w ciągu roku kalendarzowego.
W przypadkach, gdy wymaga tego konieczność zapewnienia ochrony lub bezpieczeństwa państwa, Rada Ministrów – w drodze rozporządzenia – może przedłużyć czas trwania ćwiczeń wojskowych o okres nie przekraczający łącznie sześciu miesięcy w ciągu roku.

3. Sumaryczny czas trwania ćwiczeń wojskowych przez cały okres pozostawania żołnierza
w rezerwie nie może przekraczać:
a/ dla szeregowych, którzy:
- odbyli zasadniczą służbę wojskową – dwunastu miesięcy
- nie odbyli zasadniczej służby wojskowej – piętnastu miesięcy,
b/ dla podoficerów – osiemnastu miesięcy,
c/ dla oficerów – dwudziestu jeden miesięcy.

4. Powyższych przepisów nie stosuje się do ćwiczeń wojskowych związanych z udziałem
w zwalczaniu klęsk żywiołowych i likwidacji ich skutków, akcjami poszukiwawczymi oraz ratowania życia ludzkiego, a także ćwiczeń, na które powołanie nastąpiło w wyniku ochotniczego zgłoszenia się żołnierza rezerwy.
Do łącznego czasu trwania ćwiczeń wojskowych nie wlicza się czasu trwania rotacyjnych ćwiczeń wojskowych, na które powołanie nastąpiło w trybie ochotniczym, w wyniku ochotniczego zgłoszenia się żołnierza rezerwy do zawarcia kontraktu.

III.    Powoływanie na ćwiczenia wojskowe.

1. Na ćwiczenia wojskowe można powołać:
a/ żołnierzy rezerwy posiadających nadane przydziały kryzysowe,
b/ żołnierzy rezerwy, na ich wniosek lub za zgodą, w drodze ochotniczego zgłoszenia się na te ćwiczenia, jeśli przemawiają za tym potrzeby Sił Zbrojnych,
c/ osoby przeniesione do rezerwy niebędące żołnierzami rezerwy, które ochotniczo zgłosiły się do odbycia ćwiczeń wojskowych, jeśli przemawiają za tym potrzeby Sił Zbrojnych,
d/ żołnierzy rezerwy oraz osoby przeniesione do rezerwy niebędące żołnierzami rezerwy,
w przypadku wprowadzenia obowiązku ich odbywania.

2. Powołaniu do odbycia ćwiczeń wojskowych podlegają żołnierze rezerwy:
a/ oficerowie i podoficerowie – począwszy od dnia, w którym kończą osiemnaście lat życia, do końca roku kalendarzowego, w którym kończą sześćdziesiąt lat życia, uznani za zdolnych pod względem fizycznym i psychicznym do czynnej służby wojskowej w czasie pokoju. 
b/ szeregowi – począwszy  od dnia, w którym kończą osiemnaście lat życia, do końca roku kalendarzowego, w którym kończą pięćdziesiąt lat życia, uznani za zdolnych pod względem fizycznym i psychicznym do czynnej służby wojskowej w czasie pokoju.

3. Nie podlegają powołaniu na ćwiczenia wojskowe obywatele:
a/ nie spełniający wymogów określonych w powyższym punkcie 2,
b/ przeznaczeni do odbycia służby zastępczej lub którzy odbyli tę służbę,
c/ prowadzący własną kampanię wyborczą – w czasie jej trwania,
d/ wybrani na posła, w tym do Parlamentu Europejskiego, albo senatora – w czasie trwania kadencji,
e/ tymczasowo aresztowani lub odbywający karę aresztu, karę pozbawienia wolności, w tym również zastępczą karę pozbawienia wolności, albo orzeczono wobec nich pozbawienie praw publicznych,
f/ reklamowani od obowiązku pełnienia czynnej służby wojskowej w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny,
g/ posiadający przydziały organizacyjno-mobilizacyjne do jednostek zmilitaryzowanych lub którzy zostali przeznaczeni do służby w obronie cywilnej, z wyjątkiem:
    - ćwiczeń na stanowiskach, na które przewiduje się nadać im przydziały mobilizacyjne,
    - ćwiczeń przygotowujących rezerwy osobowe na potrzeby wojennego uzupełniania wojsk,
    - kursów przeszkalania kadr rezerwy,
    - kursów przekwalifikowania do innych specjalności wojskowych,
h/ stale mieszkający za granicą,
i/ pełniący służbę w charakterze funkcjonariusza lub kandydata na funkcjonariusza w Policji, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Biurze Ochrony Rządu, Straży Ochrony Kolei, Służby Więziennej, Służbie Wywiadu Wojskowego, Służbie Kontrwywiadu Wojskowego lub Centralnym Biurze Antykorupcyjnym,
j/ kobiety:
- będące w ciąży oraz w okresie sześciu miesięcy po odbyciu porodu,
- sprawujące opiekę nad dziećmi do lat ośmiu,
- sprawujące opiekę nad:
    - dziećmi od lat ośmiu do szesnastu,
    - osobami obłożnie chorymi,
    - osobą, która ukończyła 75 lat życia,
    - osobami, wobec których orzeczono stałą niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym na podstawie ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników,
    - osobami, wobec których orzeczono całkowitą niezdolność do pracy oraz samodzielnej egzystencji na podstawie ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych,
    - osobami zaliczonymi do znacznego stopnia niepełnosprawności w rozumieniu ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych , jeżeli osoby te wspólnie z nimi zamieszkują i opieki tej nie można powierzyć innym osobom,
k/ mężczyźni samotnie sprawujący bezpośrednią opiekę nad członkiem rodziny wspólnie z nim zamieszkałym, który nie ukończył 16 lat życia lub został uznany za całkowicie niezdolnego do pracy i do samodzielnej egzystencji albo ukończył 75 lat życia lub jest obłożnie chory, jeżeli nie ma innego pełnoletniego członka rodziny bliższego lub równego stopniem pokrewieństwa obowiązanego do sprawowania opieki.

4. W przypadku, gdy żołnierz rezerwy albo osoba przeniesiona do rezerwy niebędąca żołnierzem rezerwy, której doręczono kartę powołania, nie może stawić się do odbycia ćwiczeń wojskowych w terminie określonym w tej karcie z powodu obłożnej choroby lub z przyczyn, o których mowa w punkcie 3, niezwłocznie zawiadamia o tym fakcie wojskowego komendanta uzupełnień.

5. W przypadku, gdy żołnierz Narodowych Sił Rezerwowych, nie może stawić się do odbycia rotacyjnych ćwiczeń wojskowych w kolejnych dniach ich odbywania określonych w karcie powołania, z przyczyn określonych w punkcie 4, niezwłocznie zawiadamia o tym fakcie dowódcę jednostki wojskowej w celu zmiany terminów odbywania tych ćwiczeń.

6. Powołania żołnierza rezerwy do odbycia ćwiczeń wojskowych dokonuje wojskowy komendant uzupełnień za pomocą Karty powołania, która jest decyzją administracyjną.
W przypadku powoływania żołnierza NSR do odbycia rotacyjnych ćwiczeń wojskowych do karty powołania dołącza się jako załącznik, wykaz dni, w których w danym roku kalendarzowym odbywają się te ćwiczenia.

IV.    Wykaz podstawowych aktów prawnych regulujących zasady powoływania, odbywania oraz zwalniania z ćwiczeń wojskowych.


1.    Konstytucja RP z dnia 02 kwietnia 1997r. (Dz.U. z 1997r., nr 78, poz.483 z późn. zm.),
2.    Ustawa z dnia 21 listopada 1967r. o powszechnym obowiązku obrony RP (Dz.U. z 2004r. nr 241, poz.2416 z późn. zm. ),
3.    Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 22 lipca 2010r. w sprawie ćwiczeń wojskowych (Dz.U. z 2010r. nr 145, poz.974),
4.    Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 17 marca 2004r. w sprawie ochotniczego zgłaszania się do odbycia ćwiczeń wojskowych (Dz.U. z 2004r. nr 52, poz.519),
5.    Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 18 marca 2004r. w sprawie wzywania osób podlegających powszechnemu obowiązkowi obrony przez organy wojskowe (Dz.U. z 2004r. nr 50, poz.484 z późn. zm.).